Enes Taha ERSEN / email protected
Yakın tarihimizin en büyük insan hakları ihlali ABD'de yaşanan siyah-beyaz ayrımı olarak bilinir.
Beyazlar ile aynı yerlerde gezi edemeyen, aynı koltuklarda oturamayan, aynı yerlerde yemek yiyemeyip aynı yollarda deha yürüyemeyen siyahlar toplumda tekrar tekrar dışlandı. Martin Luther King'in toplumu için hür aradığı yıllarda milletlerarası toplumdan takviye bulamayan siyahlara Türkiye'nin kucak açtığı, aradıkları milletlerarası desteği Türk Büyükelçiliğinde buldukları yıllar sonradan ortaya çıktı. Ayrıca de büyük bir kriz pahasına...
ERTEGÜN KARDEŞLER'DEN TARİHİ ADIM
Ahmet ve Münir Ertegün ABD'de yaşamış Türklerdi. Babaları olan Nasuhi Ertegün diplomat ve Washington Türkiye Büyükelçisiydi. Ahmet ise müzisyendi İkisinin de iki taraflı sevgisi olan müzik ise keza siyahilerin konser problemlerini çözecek, keza de toplumda yaşadıkları itibarsızlaştırma çalışmalarına son verecekti.
O dönemde ABD bulunan bu iki Türk, müzik ve insanlık tarihini değiştirecek büyüklükte bir adım atarak, Türk kültürlerinden gelen insan haklarına hürmet ve hak meşalesini ABD'de de yakacaklardı.
BLUES-JAZZ VE İMKANSIZLIKLAR
1940'larda ABD'de bilhassa siyahiler için harika bir müzik tutkusu vardı. Blues-Jazz akımlarını benimseyen siyahiler müzik aşkıyla şarkılar söylüyor, besteler yapıyordu.
Bir aşk şeklinde ilerleyen bu müzik serüveni zamanla ABD'de adamakıllı yaygınlaşmış, müzikseverlerin konser beklentileri oluşmuştu. Ama şarkıları yapan siyahiler toplumda itibarsız görüldüğü için kimse onlara sahnesini açmıyor, konser yapmalarına izin vermiyordu.
SIYAHI ADALETSİZLİĞİ VE TÜRK DUYARLILIĞI
ABD'de siyahilerin serbest ve denklik arayışı 1940 'lı yıllarda büyük kavgalara niçin olmuş, hemen hemen her gün gösteriler düzenlenmişti. Başkent Washington'da tayin yapan Türk Büyükelçi Münir Ertegün bu zor eylemlerine aleyhinde ABD'yi kınayarak tarihi bir adım atmıştı.
Türk Büyükelçiliğinde caz konserine katılan ev sahipliği yapacağını gösteren Ertegün, siyahileri büyükelçiliğe ağırlama etti. Tabii bu durum büyük tepkilere niçin oldu. O zamana dek atılmayan bu adım, değerinde görmeyen siyahilere karşın önleme çalışmalarını da beraberinde getirdi.
BÜYÜKELÇİLİK KRİZİ
Bu eğlence ABD yönetimi üstünde yaklaşık olarak bir şok etkisi yarattı. Siyahi Amerikalıların Büyükelçiliğe alınmamasını istendi. ABD hükümeti Türkiye'ye bu karar üzerine kınama bildirisi gönderirken, Türkiye senatoyu dinlemeyerek siyahi müzisyenleri büyükelçilikte ağırlamaya başladı.
"MÜZİK GECELERİ"
Ertegün'ün bu tavrı büyükelçilikte düzenlenen "müzik geceleri" etkinliklerinin başlamasına sebep oldu. ABD Dışişleri Bakanlığı konuya ilişkin uzlaşı önerge ederek siyah ziyaretçilerin elçiliğin arka kapısından kabul edilmesini teklif etti. Washington Büyükelçisi Münir Ertegün, büyükelçiliğe gelen Afrikalıların misafir olduğunu dile getirerek tarihi "Eşdeğer olarak herkes gibi ön kapıdan girip çıkacaklar." yanıtını verdi.
Arasında siyahi toplumun bağımsızlık hareketinin lideri olan Martin Luther King'in de bulunduğu gruplar ABD'nin tepkilerine rağmen "ön kapıdan" girip konserler gerçekleştiriyorlardı.
POLİS BASKINI VE ERTEGÜN'ÜN TUTUKLANMASI
Aralarında Martin Luther King'in de olduğu bu tarihi pozu çektiren Ertegün ve beraberindeki siyahiler pozdan kısa bir süre sonra polislerin tutuklaması ile aleyhinde karşıya kaldılar.
ABD'ye insanlık dersi vermeyi amaçlayan, siyahilerin de en az beyazlar dek yaşama hakkının olduğunu göstermeye çalışan Ertegün, Maryland polisi göre tutuklandı. Ayrımcılık yaparak yasaları ihlal ettiği kayıtlı Ertegün hapse atıldı.
Durum büyük bir diplomatik krize hemen hemen dönüşüyordu ama Dışişleri Bakanlığı'ndan gelen bazı yetkililer bu durumu önledi, ertesi gün de özgür bırakıldı.
ABD TARİHİNE GEÇTİLER
Olayın üstünden geçen yıllar Ertegün ailesinin çabalarını ve başarılarını önleyemedi. ABD müzik endüstrisinde çığır açacak olan Atlantik Records'u kuran Ertegünler, kurdukları müzik şirketinde fazla sayıda siyahimsi sanatçıyı müzik piyasasına entegre ederek Ray Charles, Aretha Franklin, Miles Davis ve Eric Clapton gibi o kadar çok dünya yıldızını bizlere kazandırmıştır.
Bunlar haricinde siyahiler için kayda değer bir yardım olan Ertegünler, siyahimsi direnişine yaptığı katkılardan dolayı ABD'ye verdikleri demokrasi ve insanlık dersleriyle hatırlanıyor.
Yorumlar
Yorum Gönder