Düzenli ordunun kazandığı ilk zafer: Birinci İnönü Savaşı

Düzenli ordunun kazandığı ilk başarı: Birinci İnönü Savaşı

Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik ETÜT (ATASE) Daire Başkanlığı arşivlerinden derlenen 65 doküman, Birinci İnönü Zaferi'nin yıl dönümü dolayısıyla Anadolu Ajansı (AA) ile paylaşıldı.

1/10

Belgelerde, Yunan ordusu ile ahenkli ordunun Batı Cephesi'nde yaptığı ilk muharebe olan ve Eskişehir'in 40 kilometre kuzeybatısında Gündüzbey-İnönü hattında yapılan Birinci İnönü Savaşı'na ilişkin ayrıntı yer aldı. Uyumlu Türk ordusunu kuruluş aşamasında yok etmeyi amaçlayan Yunanlara karşısında 97 sene önce kazanılan zaferle ilgili paylaşılan birincil belgede, Yunanların, 6 Ocak 1921'de Yenişehir ve İnegöl cephelerine aleyhinde taarruz başlattığını yansıtan rapor dikkati çekti.

2/10

Bunun üstüne Batı Cephesi Komutanı İsmet İnönü göre, bölgedeki birliklerin yürütecekleri harekata ilişkin 4. Tümen Komutanlığına gönderilen emir yazısı, belgeler aralarında yer aldı. Söz konusu yazıda, TBMM Hükümeti'nin, ahenkli ordu kurulması ve milli kuvvetlerin bu orduya katılması kararına karşısında ayaklanan Çerkez Ethem ve çetesine karşısında önlem alınması gerektiğine ilişkin ifadeler bulundu. Batı Cephesi Askeri Polis Teşkilatınca, Batı Cephesi Komutanlığına Bilecik ve çevresindeki Yunanların faaliyetlerine ilişkin bahşedilen raporda, Köprühisar savunma hattına üç kere taarruz eden düşmanın ağır kayıplar verdirilerek uzaklaştırıldığı bildirildi.

3/10

Bozüyük'te yaşanılanları aktaran raporda ise Mezit'ten Bozüyük'e ilerlemek isteyen düşman birliklerinin Kınık'ta, Mezitli halkının direnişiyle karşılaştığı ve halkın Mezit Boğazı'nı kahramanca savunduğuna ilişkin ifadeler dikkat çekti. Batı Cephesi Komutanı İnönü'nün, düşmanın kayba uğratıldığını rapor eden yazısında, "Şiddetli şekilde eğilim eden 9 ve 10 Ocak muharebelerinde düşmanın kayda değer kayba uğratıldığı kesindir." ifadesi yer aldı.

4/10

Batı Cephesi Kurmay Başkanlığınca, düşmanın çekildiği ve İnönü'de kalan cephane ile yiyecek içecek vagonlarının kurtarıldığına ilişkin 11 Ocak 1921'de Genelkurmay İkinci Başkanlığına gönderilen rapor dikkati çekti. Batı Cephesi Komutanı İnönü'nün, bölgedeki düşman kollarına gece ve gündüz taarruz edilmesi emrini içeren evrak de paylaşıldı. Belgede, "Aralıksız şiddetli muharebeler sonucu düşmana ağır kayıplar verdirilmiştir. Düşmanın karşılaştığı direniş ve uğradığı önemli kayıplar aleyhinde durdurulması ve Allah'ın yardımıyla karşısında taarruzumuzla uzaklaştırılması ümit edilmektedir." denildi.

5/10

Yunan ordusunun son kuvvetlerinin Karaköy'den Pazarcık ile Ahi Dağı'na içten çekildiği ve Karaköy Tren İstasyonu'nu yaktığını taşıyan rapor da paylaşıldı. Batı Cephesi Komutanı İnönü kadar İnönü ve Bozüyük Nahiye Müdürlüklerine Birinci İnönü Savaşı'nda şehit düşen askerler için şehitlik yapılmasına ilişkin yazı da belgeler aralarında yer aldı.

6/10

Birinci İnönü Savaşı'nın kazanılması dolayısıyla Türkiye Büyük Halk Meclisi Başkanı Mustafa Kemal Atatürk'ün, Batı Cephesi Komutanı İnönü'ye gönderdiği telgrafın içeriği de paylaşıldı. Mesajda, "İnönü Meydan Muharebesi'nde Batı Cephesi birliklerinin uğurlu ve üstün komutanız aşağı kazandıkları belirli zaferden nedeniyle size ve kahraman ordumuzun bütün komutanlarıyla subay ve erlerine Büyük Irk Meclisinin en dürüst tebriklerini sunar ve bu zaferin, tanrısal topraklarımızı düşman istilasından iyice kurtaracak olan belli zafere şanslı bir başlangıç olmasını Allah'tan temenni ederim. Bu tebriklerimin ordunun bütün er ve subaylarına tebliğini rica ederim." ifadeleri yer aldı.

7/10

Ahenkli orduya geçişle birlikte Batı Cephesi'nde kazanılan ilk galibiyet olan Birinci İnönü Zaferi, yurt içindeki etkileri ve milletlerarası ilişkilerde doğurduğu sonuçlarla özel önem taşıyor. Muharebenin sonunda Yunanlar, üstün kuvvetlerine karşın zayıf kuvvetlerle savunulan Beşkardeş-Zemzemiye-Oklubalı mevzisine taarruz etmeye yiğitlik edemeyerek, Bursa'ya çekilmek zorunda kaldı.

8/10

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, zaferin önemine "Yeni Türkiye devletinin küçük, oysa milli ülkülü genç ordusu, en rahat bir hesapla üç kat düşmanı İnönü Meydan Savaşı'nda yendi. Savaş sanatının en ince gereklerini uygun uyguladı. İç sınırların kullanılmasında savaş tarihine parlak bir misal yazdı." ifadeleriyle uyarı çekti. Birinci İnönü Zaferi, İkinci İnönü Savaşı, Sakarya Savaşı ile Kurtuluş Savaşı'nın zaferle sonuçlanmasının müjdecisi oldu.

9/10

Batı Cephesi Komutanı İnönü komutasında elde edilen bu büyük başarı, yurt içinde ve dışında TBMM ile Türk ordusunun saygınlığını artırdı. Birinci İnönü Zaferi'nin arkasından, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulması yolunda kayda değer bir adım olan 1921 Anayasası kabul edildi, kimi ülkelerle de ikili arkadaşlık anlaşmaları yapıldı.

10/10